Chuyển đổi số logistics Việt Nam 2025: Mục tiêu đầy tham vọng và những rào cản cần vượt qua

Tháng 10/2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng với ngành logistics Việt Nam. Chính phủ chính thức ban hành Chiến lược phát triển dịch vụ logistics quốc gia giai đoạn 2025–2035. Trong đó, một mục tiêu được đặt ra rõ ràng: 80% doanh nghiệp logistics Việt Nam phải áp dụng giải pháp chuyển đổi số, tốc độ tăng trưởng ngành đạt 12–15%/năm, và chi phí logistics/GDP giảm từ mức 16–18% hiện tại xuống còn 12–15%.

Đây là mục tiêu đúng hướng và cần thiết. Nhưng để hiểu rõ khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế, cần nhìn thẳng vào những con số đang tồn tại trong ngành.

Bức tranh thực tế: Vẫn còn nhiều rào cản lớn

1. Rào cản tài chính - Thách thức số một

Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2023 của Bộ Công Thương, 62,3% doanh nghiệp logistics có vốn dưới 3 tỷ đồng và 31,5% có vốn từ 3–50 tỷ đồng. Với quy mô vốn như vậy, đầu tư vào hệ thống công nghệ đắt tiền là bài toán gần như không khả thi với phần lớn doanh nghiệp trong ngành. Chi phí đầu tư ban đầu cho một hệ thống quản lý kho có thể lên tới hàng tỷ đồng, trong khi chỉ khoảng 30% lao động ngành logistics được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin.

2. Rào cản nhân lực “Thiếu người biết làm”

Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ tập trung vào việc số hóa các quy trình nội bộ đơn lẻ như kế toán, quản lý nhân sự hoặc quản lý đơn hàng, thay vì chuyển đổi toàn diện mô hình kinh doanh. Các doanh nghiệp lớn và FDI là những đơn vị đi đầu trong ứng dụng công nghệ mới, trong khi SME chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp lại gặp rất nhiều khó khăn.

3. Rào cản hệ thống - Dùng công nghệ nhưng vẫn rời rạc

Đây là nghịch lý đáng lo ngại nhất: nhiều doanh nghiệp đã đầu tư phần mềm, nhưng mỗi khâu một hệ thống riêng biệt — phần mềm kế toán không kết nối với GPS, GPS không kết nối với quản lý chứng từ, chứng từ không kết nối với bảng kê thanh toán. Các khó khăn trong chuyển đổi số logistics bao gồm thiếu tính kết nối trong hệ thống, thiếu cơ sở hạ tầng công nghệ số, thiếu nhân lực nội bộ để ứng dụng công nghệ số, và khó khăn về thay đổi thói quen kinh doanh.

Kết quả: doanh nghiệp tốn tiền đầu tư công nghệ nhưng vẫn không giải quyết được bài toán cốt lõi, vận hành còn thủ công, dữ liệu còn phân mảnh, quyết định vẫn dựa trên cảm tính.

Hệ quả nếu không chuyển đổi: Chi phí và cạnh tranh

Tại Diễn đàn FIATA World Congress 2025, ông Steve Wang - Tổng Giám đốc FAR International Group cảnh báo: chi phí logistics hiện đang chiếm khoảng 30% giá thành sản phẩm, và nếu tiếp tục tăng lên 50%, sẽ có tới 30% doanh nghiệp nhỏ và vừa buộc phải rút lui khỏi thị trường do không thể gánh nổi chi phí vận hành.

Trong khi đó, các doanh nghiệp đã ứng dụng phần mềm quản lý vận tải TMS và quản lý kho WMS ghi nhận mức giảm chi phí vận hành từ 15% đến 20%. Khoảng cách giữa doanh nghiệp đã số hóa và chưa số hóa đang ngày càng lớn hơn, không chỉ về chi phí, mà còn về tốc độ phản ứng, chất lượng dịch vụ, và khả năng giữ chân khách hàng.

Cơ hội đang mở. Nhưng cửa sổ không mở mãi

Chiến lược 2025–2035 của Chính phủ không chỉ là mục tiêu, đó là tín hiệu rõ ràng rằng toàn ngành logistics Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi bắt buộc. Theo Vietnam Logistics Market Insights 2025, các doanh nghiệp áp dụng phần mềm WMS và TMS có thể giảm đến 25% thời gian xử lý đơn hàng.

Câu hỏi đặt ra không còn là "có nên chuyển đổi số không" mà là "bắt đầu từ đâu để không bị bỏ lại phía sau". Giải pháp hiệu quả không nhất thiết phải đắt tiền hay phức tạp. Điều quan trọng là chọn đúng công cụ phù hợp với quy mô, phù hợp với ngành, và thực sự giải quyết được bài toán vận hành thực tế.

Chuyển đổi số không phải là luxury. Đó là điều kiện để tồn tại trong thị trường mới.

Nguồn tham khảo:

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam 2025–2035: baochinhphu.vn (10/2025)
Báo cáo Logistics Việt Nam 2023, Bộ Công Thương
Báo cáo Logistics Việt Nam 2025
Vietnam Logistics Market Insights 2025
FIATA World Congress 2025
Tạp chí Kinh tế và Dự báo